Wat is integrale jeugdhulp?

Integrale Jeugdhulp is een beleidsproces dat de Vlaamse jeugdhulp wil optimaliseren. Daartoe reikt Integrale Jeugdhulp het jeugdhulpbeleid een aantal instrumenten aan die elk een vorm van samenwerking installeren tussen de verschillende sectoren die jeugdhulp organiseren. Een goed functionerende jeugdhulp moet immers in staat zijn de cliënt als een flexibel geheel van mogelijkheden tegemoet te treden. Geen jeugdhulp dus waarin de cliënt zijn vragen en noden maar moet aanpassen aan het schuifje of het vakje waarin hij is terechtgekomen.

 

In 2001 gestart als een pilootproject in drie Vlaamse regio’s, opereert Integrale Jeugdhulp sedert 2005 in heel Vlaanderen en Brussel en op meerdere beleidsniveaus. Zeven grote jeugdhulpsectoren doen mee: het Algemeen Welzijnswerk, de Bijzondere Jeugdbijstand, de Centra voor Geestelijke Gezondheidszog, de Centra voor Integrale Gezinszorg, de Centra voor Leerlingenbegeleiding, Kind en Gezin en het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap.

 

Op het Vlaamse niveau worden deze zeven sectoren sedert 2005 aangestuurd door één centraal Managementcomité voor de Integrale Jeugdhulp. Dat Managementcomité verenigt alle sectorale besturen. Daarnaast is er ook een intersectorale Adviesraad voor de Integrale Jeugdhulp. Die vertegenwoordigt het werkveld en de cliënten en brengt rechtstreeks bij de Minister advies uit. 

 

Via deze nieuwe beleidsorganen werd de voorbije jaren al begonnen met de implementatie van een nieuwe rechtspositie van de minderjarige cliënt. Daardoor heeft die minderjarige voortaan steeds dezelfde cliëntenrechten, in welke sector hij zich ook bevindt. Tegelijk gaven Managementcomité en Adviesraad het startschot voor een intersectoraal uniforme modulering. Die brengt alle hulpverleningsmogelijkheden in Vlaanderen voor het eerst op een vergelijkbare manier in kaart. Uiteraard vergemakkelijkt zo’n intersectoraal overzicht de realisatie van andere, vaak regionale facetten van Integrale Jeugdhulp.

 

Want net als op het centrale niveau wordt ook in het Brusselse Gewest en in iedere Vlaamse provincie afzonderlijk het beleid van de verschillende sectoren samengebracht. Dat gebeurt in Regionale Stuurgroepen. Iedere Regionale Stuurgroep heeft als opdracht een aantal structuren en instrumenten voor samenwerking en afstemming zo goed mogelijk in de specifieke context van haar regio in te planten. In iedere regio worden vandaag bijvoorbeeld intersectorale netwerken gevormd, zowel voor gewone als voor crisishulp, die de toegang tot en de dispatching binnen de jeugdhulp eenvoudiger en doeltreffender moeten maken.

 

Naast de netwerken staan nog enkele andere belangrijke initiatieven op de integrale agenda. De bestaande, sectorale toegangspoorten tot de meer ingrijpende jeugdhulp worden omgevormd tot één intersectorale toegangspoort. Zo wordt de hele niet-rechtstreeks toegankelijke hulp bereikbaar via één en dezelfde procedure. En ook de wijze waarop in de jeugdhulp wordt omgegaan met situaties waarin vrijwillige hulpverlening alleen misschien niet voldoende is, wordt opnieuw en nu op intersectorale leest geschoeid.

 

Klinkt ingewikkeld allemaal? In werkelijkheid is het makkelijk. Want of het nu gaat over de rechten van de minderjarige cliënt of over de administratieve procedures in de jeugdhulp: Integrale Jeugdhulp doet in feite altijd hetzelfde. Het jeugdhulpbeleid – en daardoor ook de jeugdhulppraktijk – zit vol met nodeloze intersectorale verschillen, die historisch wel verklaarbaar zijn maar die een vraaggerichte, doeltreffende jeugdhulp in de weg staan. En die verschillen gaat Integrale Jeugdhulp dus te lijf.