Jeugdhulplandschap

Het jeugdhulplandschap in Vlaanderen is heel divers. Het omvat een breed aanbod aan intensieve en minder intensieve hulpvormen, al dan niet rechtstreeks toegankelijk.

Jeugdhulpschema

Schema jeughulplandschap Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp Intersectorale toegangspoort Ondersteuningscentrum jeugdzorg Vertrouwenscentra Kindermishandeling Sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulp Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp Publieke jeugdinstellingen
Het vereenvoudigde schema van het jeugdhulplandschap. Klik op de onderdelen om naar de desbetreffende pagina te gaanvolledige schema

Meer informatie over de plattegrond van de jeugdhulp is te lezen in de folders:

Rechtstreeks toegankelijk

Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp is jeugdhulpverlening die voor iedereen toegankelijk is. Het zijn diensten waar een cliënt zélf naar toe kan stappen om informatie, hulp, ondersteuning … te vragen. Zo kan hij steeds terecht bij:

  • De inloopteams en preventieteams van Kind en Gezin;
  • Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB);
  • Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) en Jongeren Adviescentra (JAC).

Er bestaan ook diensten die voor iedereen toegankelijk, maar gespecialiseerd zijn. Het zijn:

Meer informatie vind je in de folder voor ouders of de folder voor jongeren.

Niet-rechtstreeks toegankelijk

Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp is hulpverlening die enkel ingezet kan worden met het akkoord en de tussenkomst van de intersectorale toegangspoort. De hulpverlening die zich hier situeert, is erg gespecialiseerd en vaak erg intensief. Vaak gaat het over voorzieningen binnen de sector van de bijzondere jeugdbijstand (Jongerenwelzijn) en multifunctionele centra van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH). Minderjarigen kunnen er ook terecht voor de aanvraag van een persoonlijk-assistentiebudget en van hulpmiddelen.

Ook de langdurige opvang binnen de Centra voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (CKG) is niet-rechtstreeks toegankelijk. Dat geldt eveneens voor het aanbod van de Centra voor Integrale Gezinszorg (CIG). Enkel 18- tot 25-jarigen die zwanger zijn, kunnen hier rechtstreeks een beroep op doen.

Verder is er nog jeugdhulp die niet gevat wordt door de integrale jeugdhulp. In dat geval gaat het vooral over jeugdpsychiatrie, drugshulpverlening enz.

Jeugdhulpwijzer

Alle 5.900 jeugdhulpmodules die momenteel in Vlaanderen beschikbaar zijn, kunnen via de Jeugdhulpwijzer worden opgezocht. Daarbij zijn diverse zoektermen mogelijk, bv. op regio, sector enz.

Verontrustende situaties

De gemandateerde voorzieningen – met name de Ondersteuningscentra Jeugdzorg en de Vertrouwenscentra Kindermishandeling – onderzoeken of het in verontrustende situaties nodig is om van overheidswege hulp op te starten of verder te zetten. Hierbij is sprake van maatschappelijke noodzaak.

Meer weten?

Als misdrijf omschreven feiten (MOF)

Omdat minderjarigen – volgens de wet op de jeugdbescherming – geen misdrijf kunnen plegen, hanteert men de term ‘als misdrijf omschreven feit’ (MOF). Deze term verwijst naar feiten of handelingen die, met het klassieke strafrecht als referentiepunt, als misdrijf worden beschouwd.

In de gerechtelijke jeugdhulp bepalen het Openbaar Ministerie (parket) en de jeugdrechter of het over een als misdrijf omschreven feit gaat. De jeugdrechter geeft de sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulp (SDJ) opdracht om een maatschappelijk onderzoek te voeren. Na grondig onderzoek kan de SDJ de jeugdrechter adviseren over het meest wenselijke traject binnen de jeugdhulp. Vervolgens legt de jeugdrechter een maatregel op. Na het uitspreken hiervan, zorgt de SDJ er mee voor dat de maatregel wordt uitgevoerd.

De Wet van 8 april 1965 betreffende de jeugdbescherming bepaalt welke maatregelen de jeugdrechter kan nemen in geval van een MOF. Kort samengevat zijn dat:

  • de minderjarige een berisping geven;
  • de minderjarige en zijn/haar gezin onder begeleiding plaatsen van een consulent van de sociale dienst. Die zorgt ervoor dat het gezin de voorwaarden naleeft die de jeugdrechter heeft opgelegd;
  • een herstelgerichte maatregel opleggen (herstelbemiddeling of een herstelgericht groepsoverleg);
  • de jongere plaatsen in een voorziening of in een gemeenschapsinstelling.

In uitzonderlijke situaties én als het om een zeer ernstig misdrijf gaat, kan de jeugdrechter beslissen om de jongere uit handen te geven. In dat geval zal een gewone strafrechtbank over de situatie oordelen.

Meer weten?