Ondersteuningscentrum Jeugdzorg

Hulpverleners zoeken zo veel mogelijk naar oplossingen in de vrijwillige – buitengerechtelijke – hulpverlening. Soms lukt dat niet en blijkt de situatie zo onveilig of bedreigend voor een minderjarige dat de hulpverlener het als zijn plicht ziet om op te treden. Dit is vooral het geval bij verontrusting, bijvoorbeeld:

  • De ontwikkelingskansen van een minderjarige zijn bedreigd. De jongere gaat bv. heel weinig naar school.
  • De (psychische, fysieke of seksuele) integriteit van de minderjarige is aangetast. Dat gaat bv. over een kind dat wordt geslagen of misbruikt.
Wanneer de hulp in het kader van die verontrusting vastloopt of niet aanvaard wordt, kan de hulpverlener terecht bij een gemandateerde voorziening. In Vlaanderen zijn er twee gemandateerde voorzieningen:

Ook de minderjarige zelf, zijn ouders en zijn vertrouwenspersoon kunnen rechtstreeks bij het OCJ of het VK aanmelden. Wel gaan ze best eerst langs bij algemene diensten, zoals een CLB, JAC,...

Het OCJ of het VK onderzoekt of het in verontrustende situaties nodig is om van overheidswege hulp op te starten of verder te zetten. Hierbij wordt gesproken over maatschappelijke noodzaak.

Wat betekent maatschappelijke noodzaak?

De samenleving vindt het nodig om tussenbeide te komen, bv. als de hulpverlening niet goed loopt omdat een jongere of zijn ouders niet meer willen of kunnen meewerken.

Bereikbaarheid

Jeugdhulpaanbieders melden een jongere aan bij het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg door middel van een motivatiedocument. Als dat document ontvankelijk is, start het OCJ een formeel onderzoek van de verontrustende situatie. Dat resulteert in een gemotiveerde beslissing of jeugdhulpverlening al dan niet maatschappelijk noodzakelijk is.

De minderjarige, zijn ouders, zijn vertrouwenspersoon of een dienstverlener buiten de jeugdhulp kunnen persoonlijk, schriftelijk, telefonisch … aanmelden.

Contactgegevens per regio

De OCJ zijn alle werkdagen telefonisch bereikbaar:

Dag Bereikbaarheid
Van maandag t.e.m vrijdag 09u00 – 12u00
14u00 – 17u00

Je kan ook persoonlijk terecht bij de OCJ op:

Dag Openingsuren*
Maandag 14u00 – 17u00
Dinsdag 14u00 – 17u00
Woensdag 10u00 – 12u00
13u00 – 16u00
Donderdag 14u00 – 17u00
Vrijdag 14u00 – 17u00

* Daarnaast heeft elke dienst variabele openingsuren op twee voormiddagen per week van 10u00 tot 12u00. Voor meer informatie daarover neemt u best contact met het dichtstbijzijnde OCJ.

Werking

Het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg gaat eerst na of er een voldoende aanwijzingen zijn dat hulpverlening maatschappelijk noodzakelijk is. Zo brengt het in kaart of er al hulpverlening is of was en of er geen andere partners in de vrijwillige – buitengerechtelijke – hulpverlening zijn die het gezin kunnen verder helpen. Pas dan beslist het OCJ of het een formeel onderzoek maatschappelijke noodzaak opstart of al dan niet zal doorverwijzen naar andere hulpverlening.

Het OCJ heeft vier kerntaken:

  • Advies geven aan hulpverleners;
  • Onderzoeken of het nodig is dat de overheid tussenkomt in de hulpverlening;
  • Hulpverlening opstarten of lopende hulpverlening mee opvolgen;
  • Doorverwijzen naar de jeugdrechter als gerechtelijke jeugdhulp nodig is.

De taken van het OCJ worden uitgevoerd door consulenten. Elke consulent volgt de situatie van een aantal jongeren persoonlijk op. Beslissingen gebeuren evenwel steeds door het hele team van consulenten binnen het OCJ. Deze gedeelde besluitvorming zorgt ervoor dat de hulpverlening die een jongere krijgt, niet afhangt van de mening van één persoon.

Zolang de hulp via het OCJ loopt, is het nog steeds vrijwillige – buitengerechtelijke – jeugdhulp, dus met het akkoord van de jongere en zijn ouders. Maar een jongere of ouder kan niet zomaar beslissen om de hulp te veranderen of stop te zetten. Daarover wordt samen beslist in onderling overleg.

Het OCJ heeft geen eigen hulpaanbod. Jeugdhulp is ofwel direct toegankelijk (bv. via het Jongeren Advies Centrum (JAC), Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB), een psycholoog…) ofwel via de intersectorale toegangspoort. Bij het OCJ verandert er niets aan het soort van hulp dat verkrijgbaar is. Er is ook geen hulpverlening die enkel via het OCJ verkrijgbaar is. Het verschil zit er vooral in dat er bij het OCJ een consulent is die de hulpverlening mee opvolgt.

Meer informatie

Meer informatie over de werking van het OCJ is te vinden in de brochure ‘Jij en het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg’.

Voor professionelen
Meer weten? Neem een kijkje op de professionele website van Jongerenwelzijn of ga naar het Vlaams Loket Jeugdhulp.