Rechten van het kind

De rechten van het kind zijn vastgelegd in het Internationaal Kinderrechtenverdrag. In grote lijnen zijn deze te groeperen onder:

  • Recht op provisie (onderhoud)
    • Kinderen hebben recht op voeding en gezondheidszorg.
    • Kinderen hebben recht op onderwijs.
    • Kinderen hebben recht op sociale voorzieningen.
  • Recht op protectie (bescherming)
    • Kinderen mogen niet mishandeld of verwaarloosd worden.
    • Kinderen mogen niet worden uitgebuit.
  • Recht op participatie (inspraak)
    • Kinderen hebben recht om gehoord te worden.
    • Ieder kind mag zeggen wat hij of zij denkt.
    • Kinderen nemen deel aan de hulpverlening.

Ben je 12 jaar of ouder? Dan kan je – volgens het decreet rechtspositie van de minderjarige in de jeugdhulpen het decreet Integrale jeugdhulp – in veel gevallen mee beslissen over jouw jeugdhulp. Jouw inspraak en deelname hebben vooral te maken met communicatie, bijstand, inzage van het dossier, recht op afschrift … Respect voor jouw welzijn en mening staat daarbij centraal.

Meer weten?

Lees de brochure ‘Mijn rechten in de jeugdhulp’ (voor min-12-jarigen) of ’t Zitemzo … in de integrale jeugdhulp’ (voor jongeren van 12 jaar en ouder).

Ook de website www.rechtenindejeugdhulp.be is er voor jou!

Rechten

Concreet heeft een minderjarige in de jeugdhulp de volgende rechten:

Informatie en inspraak

Je hebt recht op begrijpelijke informatie. Je kan dus steeds uitleg vragen over jouw jeugdhulp, en dat zowel bij het begin als bij het verloop ervan.

Niet één iemand beslist over jouw jeugdhulp en voert die uit, maar al wie te maken heeft met de jeugdhulp werkt hiervoor samen: jij, je ouder(s), hulpverlener, consulent, jeugdrechter, de voorziening waar je hulp krijgt en eventuele andere personen of diensten. Je mag daarbij steeds je mening geven.

Toestemmen en weigeren

Vrijwillige jeugdhulp kan alleen als jij en je ouders daarmee akkoord zijn.

Ben je 12 jaar of ouder? Dan moet men jouw instemming met de hulpverlening vragen. Jonger dan 12? Dan is jouw instemming niet altijd verplicht, maar men moet wel minstens proberen om deze te krijgen. Daarbij wordt veelal gekeken in hoeverre je ‘bekwaam’ bent, dat betekent dat je weet wat goed is voor jou en wat de gevolgen kunnen zijn van jouw beslissingen.

Je hebt het recht om jeugdhulp te weigeren.

Vindt de hulpverlener dat hulp toch noodzakelijk is nadat je geweigerd hebt? Dan kan hij de stap zetten naar een gemandateerde voorziening.

Vertrouwenspersoon

Het is niet altijd makkelijk om over je situatie en problemen te praten met een hulpverlener, consulent … Daarom mag je je laten bijstaan door een vertrouwenspersoon. Deze mag je ook bijstaan bij het inzien van je dossier.

De vertrouwenspersoon moet wel voldoen aan enkele voorwaarden:

  • Meerderjarig zijn;
  • Niet rechtstreeks betrokken zijn bij jouw jeugdhulp;
  • Op ondubbelzinnige wijze door jou aangewezen zijn;
  • Beschikken over een uittreksel uit het strafregister dat een model 2 omvat (beter bekend als een bewijs van goed gedrag en zeden, model 2).

Meer weten?

De rol van de vertrouwenspersoon is bepaald in het decreet Rechtspositie van de minderjarige in de jeugdhulp (art. 24).

Hulp is vertrouwelijk

De zaken die je vertelt, zijn vertrouwelijk. De consulent en hulpverlener gaan er omzichtig mee om. Ook andere gegevens over jou die ter sprake komen, worden heel discreet behandeld. Consulenten en hulpverleners zijn namelijk gebonden door het beroepsgeheim.

Maar als jij in gevaar bent, kunnen ze dit wel zeggen aan de jeugdrechter of aan het parket. Zo zorgen ze ervoor dat jij de hulp krijgt die nodig is.

Privacy en persoonlijke levenssfeer

Een hulpverlener of consulent moet steeds rekening houden met jouw cultuur, socio-economische situatie en eventuele handicap. Ook moet hij jouw politieke, ideologische, godsdienstige … overtuigingen en seksuele geaardheid respecteren.

Klachtrecht

Heb je een klacht over je jeugdhulp, een hulpverlener of consulent? Dan kan je de teamverantwoordelijke van jouw consulent of de directie van de voorziening contacteren. Deze zoeken dan samen met jou naar een oplossing.

Maar soms kan je ook daar niet terecht met je klachten. Dan is er JO-lijn, de luisterlijn van Jongerenwelzijn voor informatie, advies en klachten.

Toegang tot je dossier

Je hebt recht op inzage van en uitleg over je dossier bij:

  • de gemandateerde voorzieningen;
  • de intersectorale toegangspoort;
  • de sociale dienst jeugdrechtbank;
  • de voorzieningen.

Je mag ook aanpassingen vragen of jouw versie van de feiten geven.

Je hebt ook recht op een schriftelijk verslag over je dossiergegevens. Dat verslag is strikt persoonlijk en mag niet aan anderen worden gegeven of worden gebruikt voor andere zaken buiten de hulpverlening.

Ook als je geplaatst bent in een publieke jeugdinstelling heb je recht op een dossier en toegang tot dit dossier. Er is ook uitgebreide toelichting over de dossierinzage en mogelijke uitzonderingen.

Je kan je trouwens laten bijstaan door een vertrouwenspersoon bij het inzien van je dossier. Meer informatie daarover lees je in de rubriek ‘Vertrouwenspersoon’.

Regelmatig opvolgen

Minstens om de zes maanden heb je een gesprek met de consulent over de hulpverlening. Ook jij kan dan je mening geven.

Plichten

Een minderjarige in de jeugdhulp heeft ook plichten:

Deelname

Als jongere moet je – net als je ouders – deelnemen aan de jeugdhulp. Minstens om de zes maanden wordt de geboden hulp besproken. Zowel jij als je ouders worden bij dit gesprek betrokken.

Meer weten over kinderrechten?

De Bende van P brengt het Kinderrechtenverdrag in kindertaal: http://www.kinderrechten.be

Het Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan, luik -16 jaar en luik +16 jaar: http://jkp.vlaanderen/

Jeugdrecht:
Op Jeugdrecht.be vind je praktische en relevante informatie over jeugdrecht. Er zijn meer dan 200 artikels over jeugdrecht te vinden, elk vertrekkend vanuit een praktijksituatie.

Ben je leerkracht en wil je iets doen rond kinderrechten?

Je vindt heel wat educatief materiaal en inspiratie op onderstaande websites:

Lesmap ‘Filosoferen over kinderrechten’: http://www.kinderrechten.be/sites/kom/files/bestanden/lesmap_filosoferen_over_kinderrechten.pdf

Bord vol kinderrechten: een digitaal interactief leerplatform van Unicef België op https://www.unicef.be/nl/leerkrachten/bordvolkinderrechten/

Generatie K (Ketnet): https://www.ketnet.be/ketnet-voor-ouders/generatie-k/lessenpakket